Penta Story

Historia kolegów ze studiów, którzy postanowili wspólnie prowadzić działalność i chcą stworzyć spółkę, która będzie w stanie ich przetrwać.

Początki

Kapitał Penty pochodzi z działalności jej partnerów-założycieli, Marka Dospivy i Jaroslava Haščáka, w Chinach. W trakcie ich pobytu podczas studiów w Pekinie na początku lat dziewięćdziesiątych importowali chińskie wyroby tekstylne do sieci handlowych w Czechosłowacji.

Wraz z przyszłym partnerem biznesowym, Jozefem Oravkinem, Dospiva i Haščák rozpoczęli w Bratysławie obrót na rozwijającym się rynku papierów wartościowych. Pod koniec 1993 roku założyli firmę Penta Brokers, do której zaprosili jeszcze Martina Kúšika i Juraja Herka. Wszyscy partnerzy-założyciele Penty to koledzy ze studiów w Moskwie i Czechosłowacji. Nazwa spółki Penta oznacza pięciu partnerów, którzy stali u narodzin firmy.

W następnych latach firma inwestowała głównie w zakup opcji.

Skorzystaliśmy z siły trendu niektórych tytułów, które gwałtownie wzrosły. Dzięki efektowi dźwigni finansowej zaczęliśmy osiągać znaczne zyski. W latach 1994-1997 byliśmy typowymi maklerami na rynku papierów wartościowych, których w byłej Czechosłowacji były dziesiątki” – powiedział Jaroslav Haščák.

Przełomowa transakcja

W 1996 roku, gdy NAV firmy wyniosło około 50 milionów słowackich koron, Penta przekonała brytyjski Regents Fund do zakupu pakietu kontrolnego akcji największego funduszu inwestycyjnego na Słowacji, VÚB Kupón, o wartości aktywów około 9 mld słowackich koron. W trakcie zakupu akcji bank założycielski VÚB zaczął się bronić. Brytyjski RegentsFund postanowił wycofać się z transakcji. W tym kluczowym momencie Pencie udało się przekonać Bank VÚB, aby sprzedał jej swój udział i finansował także zakup akcji, które już uzyskał brytyjski fundusz. Penta zdominowała VÚB Kupón przy średniej cenie zakupu akcji na poziomie około 20 procent ich rzeczywistej wartości rynkowej. Akwizycja VÚB Kupón otworzyła Pencie drogę do tzw. pierwszego miliarda zysku. To spowodowało zmiany w orientacji firmy.

Po VÚB Kupón wystarczająca ilość kapitału umożliwiła nam pozyskanie większości w przedsiębiorstwach, restrukturyzowanie ich, podnoszenie ich udziałów w rynku, i następnie po takim dowartościowaniu je sprzedać. To są w zasadzie reguły, według których działa biznes Penty do dzisiaj” – powiedział Marek Dospiva.

Wsparcie kapitałowe przyniosło spółce także możliwość poszukiwania najlepszych specjalistów na rynku. W chwili obecnej pracuje ich w Pencie około 200 i zarządza portfelem inwestycyjnym z ponad 25 tysiącami osób.

Restrukturalizacja

W 1999 roku Penta restrukturyzowała swoją działalność do postaci holdingu, ze spółką matką na Cyprze.

W kolejnych czterech latach udało jej się zrealizować wiele udanych transakcji restrukturyzacyjnych i inwestycyjnych na Słowacji. Chodziło przede wszystkim o: VSŽ, Słowackie Towarzystwo Ubezpieczeniowe, Slovnaft, Elektrovod, Drôtovňa Hlohovec lub Sanitas. Sukces tych transakcji był oparty na determinacji, aby zmierzać do prawnie bardziej skomplikowanych projektów (np. VSŽ) i na zdolności restrukturyzacji firm (np. Drôtovňa, później ZSNP).

Po odejściu Juraja Herka, pięciu partnerów uzupełnił w 2002 roku Jozef Špirko, który pracował w Pencie niemalże od początku jako menedżer inwestycyjny.

W 2002 roku NAV Penty osiągało już wartość 2 miliardów koron słowackich.

Wejście do Republiki Czeskiej

W 2001 roku Penta weszła na rynek czeski. Działalnością Penty w Pradze zaczęli kierować Marek Dospiva i Martin Kúšik, który stopniowo wybudowali tutaj silny zespół profesjonalistów inwestycyjnych.

Penta zrealizowała na czeskim rynku przede wszystkim rozwój sieci aptek Dr. Max, akwizycję i rozwój Fortuny lub akwizycję Aero Vodochody. Kolejna z nich, akwizycja i sprzedaż SmVaK (spółki Severomoravské vodovody a kanalizace Ostrawa), należą do najbardziej udanych transakcji wykupu lewarowanego w Republice Czeskiej.

Zmiany w Private Equity

W 2005 roku Penta stworzyła strukturę standardowej private equity firmy. Od klasycznego funduszu private equity w dalszym ciągu odróżnia ją fakt, że inwestuje tylko fundusz swoich 5 partnerów, a nie pieniądze inwestorów instytucjonalnych.

Temat fundraisingu pojawia się u nas co pewien czas. Na razie jednak zawsze zamknęliśmy go, z tym że bardziej istotne są dla nas wolność i elastyczność w podejmowaniu decyzji, na co pozwala nam posiadany przez nas fundusz evergreen” – powiedział Jozef Oravkin.

Lata 2002–2006 przyniosły duży wzrost NAV grupy, który podwyższył się z około 70 milionów euro do 460 milionów euro (przykłady udanych projektów: inwestycja w kasy chorych Dôvera, Sidéria, Apollo, projekty wodociągowe).

Druga dywizja

Oprócz biznesu buyout Penta jeszcze w 2005 roku zadecydowała o dywersyfikacji swojego portfela poprzez inwestycje w nieruchomości. Wejściówką na rynek był ekskluzywny projekt biurowców w Bratysławie, Digital Park, który uzyskał prestiżową nagrodę krajową i międzynarodową za architekturę.

W ciągu niecałych trzech lat jako początkujący na rynku nieruchomości na Słowacji staliśmy się jednym z 3 najważniejszych deweloperów, a w 2010 roku rozpoczęliśmy działalność także w Republice Czeskiej. Naszym celem jest dostarczanie ponadprzeciętnej architektury wraz z wartością użytkową dla wymagającego klienta” – powiedział Jozef Oravkin, który jest także partnerem zarządzającym dywizji realestate.

Ekspansja

Od 2005 roku Penta zaczęła inwestować także poza tradycyjnym rynkiem czeskim i słowackim. Pierwszym sygnałem była ekspansja już istniejących platform Fortuna i Dr. Max do Polski.

Zdaliśmy sobie sprawę, że stajemy się średnio wielkim inwestorem i że na inwestycje w granicach 80–250 milionów euro czeski i słowacki rynek zaczynają być małe" – uzasadnia rozszerzenie Jaroslav Haščák.

Nastąpiło otwarcie nowego przedstawicielstwa w Polsce, gdzie Penta należy obecnie do najbardziej aktywnych grup inwestycyjnych. Polska stała się jedną z trzech kluczowych lokalizacji Penty.

Faktycznym przełomem na rynku polskim była akwizycja największej niezależnej sieci detalicznej Żabka z 2000 sklepami, która została zawarta latem 2007 roku. Po spółce Aero Vodochody była to druga transakcja Penty, której wolumen przekroczył 100 milionów euro. W 2011 roku Penta sprzedała Żabkę funduszowi private equity Mid Europa Partners i zaliczana jest do trzech najbardziej udanych projektów w historii Penty.

W 2012 roku poprzez akwizycję spółki inżynieryjnej Gehring Technologies Penta weszła na rynek niemiecki i ma ambicje zainwestować do roku 2015 w Niemczech jedną czwartą swojego portfela.

W 2011 roku po raz pierwszy w historii NAV Penty przekroczyło miliard euro (1,07 miliarda euro), jej aktywa wyniosły 4,7 miliarda euro.

Inwestor długoterminowy

W 2013 roku Penta zmieniła strategię inwestycyjną. Skupiła się na firmach, których roczna EBITDA przekracza 50 milionów euro, a dominującymi obszarami inwestycji długoterminowych stały się służba zdrowia, usługi finansowe, handel detaliczny i produkcja.

Z końcem 2013 roku dokończono pierwszą budowę Penty w Republice Czeskiej – centrum administracyjne Florentinum, wielokrotnie nagradzane, m.in. najbardziej prestiżową nagrodą w konkursie międzynarodowym Central & Eastern European Real Estate Quality Awards. Rok później dokończono centrum Bory Mall na Słowacji. Penta rozpoczęła także budowę nowej dzielnicy miejskiej w Pradze, w brownfieldzie byłej fabryki Walter. W 2014 roku Penta weszła na rynek polski, rozpoczynając przygotowania do budowy dwóch centrów administracyjnych w Warszawie.

Całkowicie nowym obszarem dalszego rozwoju Penty stały się media. Od 2013 roku Penta angażuje się inwestycyjnie na słowackim rynku medialnym za pośrednictwem spółek News and Media Holding i Petit Press, w 2015 roku kupiław Czechach spółki Vltava-Labe-Press, Astrosat i Tablet Media.